Ğoli = Kütle şeklindeki Pleki yapılacak olan taş.

Horhom= En adi pleki taşı

Çipiko  = Göze hoş Görünen ancak kalitesiz pleki taşıdır.

Sarı Yumuşak= En kaliteli pleki taşı 1. kalite olarak kabul edilir.

Davan Taşı =Çipiko Karışımlı Pleki Taşı,Plekisi çabuk çatlar

Ayak Dibi   = Plekisi olur patlamaz3. kalite kabul edilir.

Kara Yumuşak=Sarı Yumuşaktan sonra 2. kalite olarak kabul edilen taş

Kaya Taşı= Plekisi çok sert olur Patlamaz 3. kalıte kabul edilir

Duşeme =Ğolinin kesildiği yer

Şima     =Ğolinin kırıntısı

Tikmek=Ğoliyi uygun çapta parçalamadan  yerinden sökme işlemi

Sev   =Aşağı Vurmak

Mitas = Plekinin kalınlığının ayarlanması  işlemi

Kazıtma= Plekiye külükle sıfır zımpara çekme işlemi

Rimit    =Ğoliyi kesmek için kullanılan ucu sivri alet

Külünk =Ğoliyi oymak için kullanılan arka kısmı mala şeklinde olan rimit.

Marko =Yotma esnasında Ğolinin arka kısmına konulan taştan destek

Karpıt Lambası=Taşhane içinde aydınlatma amacıyla kullanılan içinde karpit taşı ve sülfürik asıt bulunan ve bu maddelerin tepkimesi neticesinde açığa çıkan gazın yanması ile çalışan lamba.

Laz      = Çapı 29-35 cm arasında olan Pleki

Yarım   =Çapı 36-40 cm olan Pleki

Userik ( Üç Çeyrek)= Çapı 41-46 cm olan Pleki

Kotluk = Çapı 47-51 cm olan Pleki

İkili Kotluk = Çapı 51 cm den büyük olan Plekidir.

İŞE BAŞLAMA

İlk önce Taşhane içerisine girmeden karpit lambası hazırlanır ve içeri girmeden evvel Ğoli tabir ettiğimiz Pleki yapmak için kesilecek olan kütlenin sertliğine göre kesici alet olan rimitler Körük başında en iyi kalitede sertleştirilir veya yumuşak bırakılırdı. Bu işlem aslında tam bir deha tabir edilecek eğitimsiz ancak İlahi kaabileyeti yüksek insanların zeka ürünü bir süreçtir. Bakın bunu biraz açacak olursak şöyleki;Pleki ustası Taşhane içerisinden keseceği taşın sertlik veya yumuşaklığına göre rimitini sertleştirirken körük içerisine rimitini sokar ve burada bulunan közleşmiş kömüre havayı verdikten sonra kıpkırmızı olana kadar rimitini ısıtır ve hemen kor olmuş rimiti suya sokardı. Cosss sesinden sonrada çekiç ve örs ile dövülen rimit burada eğelenerek uç kısmının almış olduğu rengin uç kısmına ne kadar yakın olduğunu görmek suretiyle aletin ne kadar su almış olduğunu hesaplarlardı.Bu işlen o kadar hassas bir şekilde yapılırdıki sonuçta Taşhane içinde bulunan duşemeden kesilecek olan ğolinin rimitin ucunun ayarsız olması sebebi ile patlaması hiçte hesap edilen ve tahammül edilecek olan bir durum değildi. Bunun içinde Taşhane içerisinde bulunan taşın sertliğine göre rimit in sertliği ayarlanırdı. Şöyle bir düşünecek olursak hiçbir eğitimi olmayan bu hususta hiçbir akademik kariyeri olmayan çoğu ilkokul mezunu bir çoğuda sonradan okur yazar pleki ustalarının bu mahareti deha değil, ALLAH vergisi değilde ne olabilirki acaba..Bilinen pleki ustalarının hiç biri bir demirci ustasının yanında ne çıraklık nede staj yapmamıştır.Burada yorumumu katamadan edemeyeceğim okurlarımız beni mazur görsünler.Bu hususu,ALLAH vergisi bir yetenek ile onu kıvrakça kullanan Karadeniz zekasının bir birleşimi olarak tarif edilebilir denilebilir ancak. Neyse yapılan işe tekrar dönelim.. Dediğimiz gibi körükte hazırlanan rimitler le Taşhane içine karpit lambalarının aydınlatması ile girilir ve her ustanın kendisine has olan duşemesine usta yerleşir ve başlardı rimiti ile ğoli kesmeye.Eheeey birde burada ustalar arasında bir atma türküler bir atışma başlardıki çalışılırken oda işin ayrı bir kısmı..Bu şekilde ğoliler bir bir kesilirdi.Yontucu ustalarda bu ğolileri tek tek taşhane çıkartır ve taşhane dışında aydınlık ortamda ğoli yontma işlemi başlardı.İlk evvela dışarıda ğoli simetrik olarak düzeltilirdi.Pleki hangi sınıf olacaksa ona göre ölçümü yapılırve usta sanki elinde pergel varmış gibi rimitle ğoliyi daire şeklinde şekillendirirdi.Yapılacak plekinin dudak kısımları  5-7 cm olacak şekilde iç kısım oyulur ve dış kısım içinde sev (aşağı vurma ) işlemi uygulanırdı. Bu suretle plekiye konik şekli verilirdi.İç kısmı alt tarafa taban kısmı üst tarafa gelecek şekilde plekinin taban kısmı düzeltilir plekinin kabaca hazırlanması tamamlanmış olurdu.Ancak pleki tam anlamıyla tamamlanmamıştır.Buraya kadar yapılan işleme Kafçıma denilirdi ve sadece rimit kullanılırdı.Yontucu usta bu işlemi ayakta ve belinden eğilerek namazdaki rükü duruşu ile yapardı. Buraya kadar yontucu usta oturmazdı.Asıl ince iş için ise yontucu usta kafçima işleminden geçmiş olna kabaca hazır plekiyi alıp özel olarak hazırlanmış beyazlatma işleminin yapılacağı ve oturarak çalışılacak olan kısma gelinirdi.Tezgah denilen bu kısımda usta ilk evvela diz çökerek plekini arka kısımlarını yontardı.sıra iç kısımlara ve dudak kısımlarına geldiğinde ise yontucu usta bir ayağının üstüne oturarak diğer ayağı ilede plakinin dudak kısmına basmak suretiyle plekiyi dik tutar ve işinin kolaylaşması içinde plekini devrilmemesi için arka kısmına makro tabir edilen kalın taş desteği ile desteklerdi.Bu işlem dudak kısımları yapılacak olan plekinin işlem esnasında simetrinin bozulmaması için plekinin esnemesini önlemek içindi.Dudak kısmı damamlanınca simetrisi tekrar ölçülür ve varsa kaymalar tekrar düzeltilirdi. Tabiri caiz ise sıfır zımpara çekilirdi… Çekilirdi ama bu işlem zımpara ile değil Klünk tabir edilen bir tarafı sivri diğer tarafı tarak gibi, mala ağzı gibi olan ağır aletle yapılırdı..Bu işleme Mitas denilirdi.devamında 2. Mitas işlemi yapılır ve plekinin kalınlığı nihai olarak belirlenir ve klünk ile gerekli ayarlamalar yapılırdı. Kaba olarak hazırlanmış tüm kısımlar yontularak beyazlaştırma işlemi gerçekleştirilirdi.Plekinin hazır olan bu halinin taban kısmına düz, yan taraflarına ise Katı denilirdi.Bezazlaştırma işlemi bitince son kez usta tekrar yontma aleti ile dış kısımları gözden geçirir ve sıfır zımpara yapar gibi dış yüzeyleri düzeltirdi. Bu işleme ise Kazıtma denilirdi.Tamamen hazır olan plekinin taban kısmına her usta kendince Külünk ile  çizgiler çizerek imza tabir edilen ustasını simgeleyen işaretler bırakılırdı.Pleki ustaları bu işaretlerden mevcut plekinin hangi usta tarafından yapıldığını hemen anlarlardı. Zira hiçbir ustanın imzası bir diğerine benzemezdi. Kalifiye bir ustanı bir userik plekisi hazırlaması için yaklaşık olarak 55-60 dakikaya ihtiyacı vardır.Ortalama saatte bir pleki üretilirdi Taşhane mağaramızda.Karpit lambasıile başlayan körük, rimitle devam eden ve külünk ile biten plekinin hikayesini kısaca anlatmış olduk. Bu hikayenin hazırlanmasında bilgisine baş vurduğumuz ve bizlere kaynak olan değerli köylülerimizden ve aynı zamanda pleki ustalarımızdan olan Ahmet BAKİ ve Cemal ÇAKIR’a  www.salandoz.com ailesi olarak teşekkür ederiz. 

Yaşayan Pleki ustaları 

1- Arif TASÇI             Kesici-yontucu

2-Alki İhsan TASÇI    Kesici-yontucu

3- Sabri UZUN ( Halen Devam etmektedir) Kesici-Yontucu

4-İsmail ÇAKIR         Kesici-yontucu

5-Murat TÜFEKÇİ       Kesici-yontucu

6-Muzellef UZUN       Kesici-yontucu

7- Ahmet BAKİ         Kesici -Yontucu

8- Cemal ÇAKIR       Kesici

9-Hızır KARAKAŞ      Kesici-yontucu

10-Zeki ÇAKIR        Kesici

11-Haşmet ŞATIR   Kesici

12-Ali UZUN           Kesici

13-Salih UZUN        Kesici

14-Mehmet Ali KALECİ Kesici

15-Lütfi UZUN     Kesici -Yontucu